By Leo 
Giá cao không phải lúc nào cũng khiến người mua chùn bước, ít nhất là với mận hậu đầu mùa năm nay. Tại TP HCM, loại mận hậu Sơn La đẹp nhất đang được bán tới 250.000 đồng một kg, mức giá tiệm cận nhiều loại trái cây nhập khẩu. Dù vậy, mặt hàng này vẫn ghi nhận sức mua tốt, cho thấy sức hút riêng của một loại trái cây theo mùa vốn luôn được người tiêu dùng chờ đợi.
Từ đầu tháng 4, mận hậu bắt đầu xuất hiện trở lại tại các cửa hàng trái cây ở TP HCM. Tuy nhiên, nguồn cung hiện vẫn khá hạn chế, đặc biệt ở nhóm quả to, mẫu mã đẹp.
Khảo sát trên thị trường cho thấy mận hậu loại 1, cỡ khoảng 20-25 trái mỗi kg, đang được chào bán ở mức khoảng 250.000 đồng một kg. Loại từ 25-35 trái mỗi kg dao động trong khoảng 120.000-150.000 đồng, còn loại 3 phổ biến ở mức 85.000-100.000 đồng một kg.
Mặt bằng giá này cao hơn 5-10% so với cùng kỳ năm ngoái và đưa mận hậu nội địa tiến sát nhóm trái cây nhập khẩu cao cấp. Theo một số tiểu thương, nho Mỹ hay mận Australia hiện cũng đang ở ngưỡng khoảng 200.000-250.000 đồng một kg tùy loại. Nói cách khác, mận hậu đầu mùa năm nay không còn là mặt hàng “mềm giá” như nhiều người từng nghĩ.
Vì sao mận nội vẫn bán chạy dù giá cao?
Điểm đáng chú ý của thị trường năm nay không chỉ nằm ở giá bán, mà ở việc sức mua vẫn duy trì tốt ngay cả khi giá mận đã leo lên mức cao.
Một chủ cửa hàng trái cây tại phường Xuân Hòa cho biết mỗi đợt chỉ nhập được khoảng 50 kg vì hàng đầu mùa khá khan hiếm, nhất là loại quả to. Theo người này, dù đã bước sang tháng 4, giá mận vẫn neo cao hơn mọi năm do chi phí vận chuyển tăng, trong khi lượng hàng đẹp không dồi dào.
Ở một cửa hàng khác tại phường Bến Thành, chủ shop cho biết đã nhập 4 đợt với tổng sản lượng gần 250 kg. Loại khoảng 30 trái mỗi kg đang được bán với giá khoảng 145.000 đồng. Theo đánh giá của người bán, mận năm nay có chất lượng tốt, quả to, đồng đều, vị giòn, ngọt và chua thanh, dễ ăn hơn một số dòng trái cây nhập khẩu.
Chính yếu tố mùa vụ cũng góp phần tạo nên sức hút cho mặt hàng này. Mận hậu là loại trái cây chỉ xuất hiện theo vụ, không có nguồn cung quanh năm, nên nhu cầu vào giai đoạn đầu mùa thường tăng cao. Với nhiều người tiêu dùng, đây không chỉ là chuyện mua một loại trái cây, mà còn là cảm giác “đón mùa”, thưởng thức hương vị đặc trưng chỉ có trong một thời điểm nhất định của năm.
Nguồn hàng từ bán lẻ đến chợ đầu mối đều chưa dồi dào
Tình trạng khan hàng không chỉ diễn ra ở các cửa hàng trái cây mà còn xuất hiện tại chợ đầu mối.
Tại chợ đầu mối nông sản Thủ Đức, lượng mận hậu đổ về mỗi ngày hiện vẫn còn khá ít. Chỉ có vài đầu mối kinh doanh với sản lượng nhỏ giọt, trong khi nhu cầu thực tế cao hơn nguồn cung. Giá bán buôn hiện dao động từ 130.000-150.000 đồng một kg, nhưng vẫn chưa đủ hàng để đáp ứng thị trường. Thậm chí có ngày không có hàng để giao.
Diễn biến này cho thấy đà tăng giá không phải chỉ đến từ khâu bán lẻ, mà bắt nguồn ngay từ đầu chuỗi cung ứng. Khi lượng hàng đầu vụ còn thấp, giá tại các điểm bán khó có khả năng giảm nhanh, nhất là với nhóm hàng tuyển.
Thời tiết và chi phí vận chuyển là hai áp lực chính đẩy giá lên
Theo ông Nguyễn Văn Thành, thương lái thu mua tại Sơn La, sản lượng mận đầu mùa năm nay giảm khoảng 10% do thời tiết không thuận lợi. Nguồn hàng tuyển, đặc biệt từ khu vực Mộc Châu, không còn dồi dào như trước, khiến giá khó hạ nhiệt trong ngắn hạn.
Bên cạnh yếu tố sản lượng, chi phí logistics cũng là áp lực đáng kể. Giá xăng dầu tăng kéo theo chi phí vận chuyển tăng, từ đó đẩy giá bán lẻ lên cao hơn. Với mặt hàng nông sản tươi, cần vận chuyển nhanh và giữ chất lượng ổn định, biến động chi phí đầu vào thường tác động trực tiếp đến giá cuối cùng tới tay người tiêu dùng.
Cơn sốt đầu vụ và bức tranh rộng hơn của mùa mận Sơn La
Dù thị trường đầu mùa đang nóng lên, bức tranh tổng thể của vùng trồng mận Sơn La vẫn khá ổn định. Theo đại diện Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Sơn La, diện tích trồng mận năm nay giữ ở mức khoảng 12.000 ha, sản lượng ước đạt 80.000 tấn.
Tuy nhiên, sự ổn định về diện tích không đồng nghĩa giá sẽ hạ ngay từ đầu vụ. Trên thực tế, sản lượng đầu vụ và trái vụ năm nay thấp hơn năm ngoái, nên giá bán thường được duy trì ở mức cao. Đặc biệt, các vườn canh tác theo tiêu chuẩn GlobalGAP có chất lượng quả tốt hơn nên giá bán cũng cao hơn mặt bằng chung.
Điều này lý giải vì sao cùng là mận hậu Sơn La nhưng mức giá trên thị trường có thể chênh lệch đáng kể, tùy theo kích cỡ, chất lượng quả và tiêu chuẩn canh tác.
Khi trái cây nội bước vào “cuộc đua giá” với hàng nhập khẩu
Câu chuyện mận hậu đầu mùa năm nay phản ánh một thực tế đáng chú ý của thị trường trái cây: nông sản nội địa, nếu rơi vào đúng thời điểm khan hàng và sở hữu lợi thế chất lượng, hoàn toàn có thể đứng ở cùng mặt bằng giá với hàng ngoại.
Sức hút của mận hậu không chỉ đến từ yếu tố “đầu mùa nên hiếm”, mà còn nằm ở trải nghiệm tiêu dùng đặc trưng: quả giòn, vị ngọt chua cân bằng, cảm giác tươi mới và tính thời vụ rõ rệt. Với nhiều khách hàng, mức giá cao có thể là một rào cản, nhưng chưa đủ để làm giảm sức hấp dẫn của mặt hàng chỉ có một mùa trong năm.
Ở thời điểm hiện tại, giá mận hậu tại TP HCM có thể vẫn còn duy trì ở mức cao trong ngắn hạn, nhất là khi nguồn hàng tuyển chưa thực sự dồi dào. Nhưng cũng chính điều đó đang khiến loại trái cây này trở thành một trong những cái tên nổi bật nhất trên thị trường đầu vụ: đắt, khan hiếm, nhưng vẫn bán chạy.